Tango’nun evrimi:
1800'lü yıllarda Rio de La Plata nehrinin halicinin iki yakasında uzanan Arjantin Buenos Aires ve Montevideo şehirlerinin arka sokaklarında çıktığı bilinen Tango adının Afrika tam tamlarının çıkardığı “tan-go” seslerinden, ya da Latince dokunmak anlamına gelen “tangere” fiilinden türediği sanılmaktadır.

Büyük ümitlerle topraklarını terk eden, kendilerini büyük kentin karmaşası içinde bulan bu insanların duygularıyla Buenos Aires’in kenar mahallelerinde ortaya çıkar tango. Bu yıllarda yaşanan göçün olumsuz sonuçları, düş kırıklıklarını da beraberinde getirir. Göçmenler Tango ile bu hayal kırıklıklarını, öfkelerini, kavgalarını, aşklarını, yalnızlıklarını ve tutkularını kısacası hayatlarını anlatıyorlardı.
Buenos Aires'e yerleşen milyonlarca göçmenin buraya kendi müziklerini, örf ve adetlerini beraberinde getirmesiyle hüzünlü serüvenine başlayan tango, büyük ümitlerle topraklarını terk eden, kendilerini büyük kentin karmaşası içinde bulan bu insanların duygularıyla beslenir.
İlk yılların tangosu “tango criollo” veya “basit tango” olarak bilinmekle beraber, günümüzde Amerikan ve uluslar arası tango stilleri, Fin tangosu, Çin tangosu gibi çeşitli türler gelişmiştir. Ancak orijinal tango, doğduğu toprakların adıyla, “Arjantin tangosu” olarak anılmaktadır. Tangonun dramatik duygusu, dans sırasında çok zengin doğaçlama fırsatları yaratması, dansın özünde aşk ve melankoli tutkusunun yatmasından ileri gelmektedir.

Bu yıllarda yaşanan göçün olumsuz sonuçları, düş kırıklıkları, kadınları genelevlere sürüklerken, erkekler de içki kadehlerinde ve kadın kokularında tesellilerini aradılar. Tango müziği, onların yalnızlıklarını ve öfkelerini bir kat daha artırıp bir keder ve ölüm dansı olarak kabul edilirken, günümüzde de tutkunun ve aşkın dansı olarak efsaneleşiyor.
Başlangıçta flüt, gitar ve kemandan oluşan üç - dört kişilik müzik topluluklarının eşliğiyle yapılan bir halk dansıyken daha sonra gitar yerini piyanoya bırakır ve flüt de yaklaşık 1870′de Almanya’dan gelen bandoneon ile yer değiştirir.

Tango, Arjantin’de zengin kesim tarafından bir alt kültür olarak kabul edilip aşağılanır hatta uzun bir süre yönetim tarafından yasaklanır. Ancak 20.yy’ın başlarında Paris’te dans eden tarım işçilerinin elde ettiği başarı sayesinde tango ilk önemli adımını atar. Bugün tango otoriteleri ilk olarak Carlos Gardel’in 1917 yılında her türlü argo ve erotizmden uzak sözlerle smokin giyerek tango söylemesinin müziği yavaş yavaş üst tabakalara doğru tırmanışını hızlandığını tartışmasız kabul eder. Parislilerin bu dansa olan ilgisi Arjantin sosyetesinde tangonun önemsenmesini sağlar.
Tiyatrolar ve laternalar sayesinde varoşlardan yüz binlerce Avrupalı göçmenin yaşadığı fakir işçi sınıfı mahallelerine hızla yayıldı. Kısa sürede sokaklar, barlar ve üst tabakanın buluştuğu mekanlarda tango dansı görülmeye başlandı.

20.yy.in ilk yıllarında, Buenos Aires’ten dansçılar ve orkestralar Avrupa’ya yolculuklara başladılar. Avrupa’nın ilk tango çılgınlığı Paris’te başladı ve bunu Londra, Berlin ve diğer başkentler takip etti. 1913′lerin sonralına doğru, bu dans New York’u ve Finlandiya’yı da etkisi altına aldı. Tangonun bu ithal versiyonları daha az vücut teması esasına dayalıydı (Ballroom Tango) ama bununla beraber pek çokları için hala şok edici idi.

Durak olarak Avrupa’yı seçen tango çok geçmeden Türkiye’de de ortaya çıkar. Arjantin Tangonun aşk, tutku ve erotizm dolu tarzına karşın 1920′lerin ortalarında Türkiye’de duyulmaya başlayan tangolar sözleriyle masum ve platonik aşkları anlatan ve Türk müziğinden esintiler taşıyan melodileri ile uzun yıllar müzik yaşantısının tek egemeni oluşurlardır. Bu aşamada Necip Celal’in 1928 yılında yazdığı ilk tangosu “Mazi”nin 1932 senesinde Seyyan Hanım tarafından plağa okunması ile başlayan sürecin etkisi yadsınamaz. Türkiye’de duyulmaya başlayan ilk tangolar Avrupa tangolarıdır.
Arjantin Tangoları ise bir gurup müzisyen ve amatör meraklılar tarafından izlenir ve yaşatılır. 1938-1951 seneleri arasında Türkiye’de konserler veren Eduardo Bianco Orkestrası, İstanbul Park Otel Orkestrası ve onun Arjantinli bandoneonisti Tapia Colman bu sevginin temelinin oluşmasında önemli bir rol oynar. Bunların dışında bandoneonist, orkestra şefi ve düzenleyici Orhan Avşar’ın da Türkiye’de tango sevgisi üzerinde çok ciddi bir etkisi olduğunu söylemeden geçmemek gerekiyor. Tango bir dönem Türkiye’de öyle sevilmiş ki, aslında eski ve unutulamayan bir sevgiliyi anlatıyor olmasına rağmen La Cumparsita düğünlerin vazgeçilmez açılış parçası olmuştur.
1950′li yılların sonlarına doğru bütün dünyada önemini yitirmeye başlayan tango Astor Piazzola ve onun müziği sayesinde yeniden canlanmış ayrıca Tango Argentino ile başlayan, Tangomania, Tango Pasion, Forever Tango, Tangox2 gibi tango show gruplarının sunduğu müzikallerle tekrar ilgi odağı olmuştur.
Bu uzunca süreç içerisinde elbette ki müzik ve dans stillerinde farklılıklar yaşanmıştır tangoda. Ve aslında işin eğlenceli kısmı buradadır. Tango gecelerinde, aynı tangoda herkesin dansa farklı adımla başladığını ve farklı dans ettiğini görürsünüz.
Tango’da Roller

Birçok kimsenin gözünde tango, erkeğin dizginleri elinde tuttuğu bir tutku dansıdır; eşler pist boyunca birlikte süzülürken, erkek dramatik hareketlerle kıvırıp büktüğü ve döndürdüğü kadına yön verir. Oysa tango her zaman böyle yapılmadığı gibi, yeni biçimler de gelişmeye devam ediyor. Tangonun oluşum yılları olan 19. yüzyıl sonlarında, Afrika-Arjantin tango partnerleri kucak kucağa değil, daha çok ayrı dans ederlerdi. Kaldı ki kadınlar dans sırasında dizginleri partnerlerine bırakmaya her zaman razı gelmezler. Hatta bazı kadınlar yol gösterici konumun partnerler arasında sürekli el değiştirdiği bir tango biçimini uygulama noktasına vardırmışlardır ışı; bu dans üslubu kimi zaman karşılıklı yol gösterme olarak anılır.
Karşılıklı yol gösterme yeni bir adımlar dizisinden çok, tango partnerleri arasında iletişimde farklı bir perspektifin benimsenmesiyle, iletişimin ön plana çıkmasıyla ilgilidir. Kadınların tangoda dizginleri ele alması yeni bir şey değildir, ama bu uygulama çoğu kez sessizce geçiştirilir. Karşılıklı yol göstermenin temeli partnerler arasında gelişen kişisel davranış tarzında, bedensel diyalogda yatar; böylece kadın bazen dansın hangi yönde ilerlemesi gerektiğini önerme yolunu bulur. Kadınların yol göstericiliğe katılması fikrine birçok geleneksel tango danscısının sıcak bakmamasına karşın, bazıları bu fikri irdelemeye ve geliştirmeye çalışıyor.
New York’ta karşılıklı yol göstericilik dersleri veren Arjantin asıllı Virginia Kelly, “Tango hâlâ evrim içinde ve sürekli değişiyor; karşılıklı yol göstericilik dansçıların hareket alanını ve repertuarını genişleten bir şey” diyor. Bunun tangoda erkeklerin ve kadınların rollerini tersine çevirmeyle, kadınların sürekli dizginleri elde tutmasını sağlamayla ilgisi olmadığını, daha çok eşler arasındaki diyaloga odaklanmaya yönelik olduğunu açıklıyor.
Kadın karşısındaki partnerle etkileşime girmede özgür davranır ve kabul edip etmeme kararını erkeğe bırakan bir öneride bulunur. Tıpkı bir sohbette olduğu gibi, yol gösterici konumun el değiştirdiği bir alışveriş söz konusudur burada. İşin pratiğine bakılırsa, tangoda zamanının büyük bölümünü geriye doğru yürümekle geçiren kadının yol göstericiliği üstlenmesini sağlayacak birçok fırsat çıkar; ama yol göstericilik alışverişi sadece bir çifti daha yakın bir iletişim içine çekmekle kalmaz, yeni adımları ve üslupları yaratma olanağının da önünü açar.
Heidi Schultz’ın bir makalesinden derlenmiştir.